Χαίρε, αοράτων εχθρών αμυντήριον....

«Τους έσωσαν οι Χαιρετισμοί της Παναγίας»

Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε. Και πάλιν και πολλάκις Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε. Όπως γνωρίζετε χριστιανοί μου, όπως το βλέπετε και όπως το βιώνετε, τη Μεγάλη Σαρακοστή και κάθε Παρασκευή, ψάλλονται στην Εκκλησία μας οι Χαιρετισμοί της Παναγίας. Είναι μια από τις ωραιότερες ακολουθίες και συγχρόνως μια από τις καλύτερες προσευχές.Οι Χαιρετισμοί συνδέονται πάντοτε και με το Μικρό Απόδειπνο.Τη Μεγάλη Σαρακοστή που διαβάζουμε το Μεγάλο Απόδειπνο, Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη και Πέμπτη, δεν λέγονται οι Χαιρετισμοί. Ψάλλονται όμως κάθε Παρασκευή και διαβάζονται Σαββάτο και Κυριακή, μαζί με το Μικρό Απόδειπνο. Επίσης οι Χαιρετισμοί δεν λέγονται την Μεγάλη Εβδομάδα, όπως και ολόκληρη την Πασχαλινή Διακαινήσιμη εβδομάδα. Όλο το χρόνο συνοδεύονται κάθε μέρα με το Μικρό Απόδειπνο υποχρεωτικά. Όποιος διαβάζει τους Χαιρετισμούς κάθε μέρα, και βράδυ, ακόμα και μεσημέρι, και πρωί, έχει μεγάλη τη βοήθεια της Παναγίας μας...

Ο ΑΚΑΘΙΣΤΟΣ ΥΜΝΟΣ (Ιωάννη Φουντούλη)

Στην επίσημη λειτουργική γλώσσα η ακολουθία αυτή ονομάζεται «Ακάθιστος Ύμνος» ή μονολεκτικά «Ακάθιστος» από την ορθία στάση, που τηρούσαν οι πιστοί καθ' όλη τη διάρκεια της ψαλμωδίας της. Έτσι και με τα λόγια και με τη στάση του σώματος εκφράζεται η τιμή, η ιδιαίτερη ευλάβεια, η ευχαριστία προς εκείνη, προς την οποία απευθύνουμε τους χαιρετισμούς μας...

Τι είναι οι Χαιρετισμοί της Παναγίας;

Οι Χαιρετισμοί εμπερικλείουν σε ποιητική μορφή, με πανέμορφα λόγια, όλες οι βασικές διδασκαλίες της Ορθοδοξίας για το Χριστό, την ενανθρώπισή του, το ρόλο της Παναγίας για τη σωτηρία του ανθρώπου, την αγνότητα και την αγιότητά Της κ.λ.π., αλλά και για τον αγώνα του ανθρώπου για ένωση με το Θεό και τη βοήθεια που ζητάει από το Χριστό και την Παναγία γι” αυτό τον αγώνα.

Ποιητής των Χαιρετισμών είναι μάλλον ο άγιος Ρωμανός ο Μελωδός, ένας από τους μεγαλύτερους ελληνόγλωσσους ποιητές όλων των εποχών. Το ποίημα είναι μελοποιημένο, έχει μουσική και ανήκει στο είδος κλασικής μουσικής του Βυζαντίου που λέγεται «κοντάκιο». Έχει 24 στροφές «οίκους», οι οποίοι αρχίζουν, με τη σειρά, από τα 24 γράμματα της αλφαβήτου...

Τη υπερμάχω στρατηγώ τα νικητήρια...

Επί βασιλείας του Ηρακλείου (610-641), το Βυζάντιο αφού προηγουμένως είχε δεχθεί επιθέσεις των Περσών (Χοσρόης Β΄) κατά τις οποίες αιχμαλωτίστηκαν 100.000 Χριστιανοί που πουλήθηκαν στους Εβραίους και θανατώθηκαν, δέχθηκε νέες επιδρομές από τους Πέρσες που είχαν στρατηγό τον Σάρβαρο, λεηλατώντας, κατακαίγοντας, σφάζοντας και αιχμαλωτίζοντας πολλούς Χριστιανούς. Τα στρατεύματά τους έφθασαν ως την Χαλκηδόνα, απέναντι από την Κωνσταντινούπολη, σχεδιάζοντας πλέον πως θα κυριεύσουν την Πόλη. Τότε ο Βασιλεύς Ηράκλειος, συγκεντρώνοντας μικρό στράτευμα, πήγε στην Περσία και επετέθη εκεί για αντιπερισπασμό ώστε να αναγκάσει τον Σάρβαρο να επιστρέψει. Όμως, εκτός από τους Πέρσες, την Κωνσταντινούπολη πολιόρκησε από την άλλη πλευρά της Πόλης δια ξηράς και θαλάσσης, με σκοπό να την καταλάβει, ο ηγεμόνας των Μυσών και των Σκυθών, ο Χαγάνος, εκμεταλλευόμενος την απουσία του Ηράκλειου...

Χαίρε Νύμφη, Ανύμφευτε

«…Ο Ακάθιστος Ύμνος αποτελεί σπάνιο σε δύναμη καί ομορφιά κομμάτι της εκκλησιαστικής μας ποιήσεως, στο οποίον ιδιαίτερα αρέσκεται η ευσεβούσα καρδία της Ορθοδοξίας, καί στο οποίο το Έθνος ψαύει τη συνείδηση του καί αφουγκράζεται τους ιστορικούς του παλμούς. Είναι Ύμνος κατ' εξοχήν χριστολογικός, στον οποίον ιστορείται το γεγονός της θείας του Λόγου ενανθρωπήσεως, κυρίως στα προοίμια των Οίκων των Χαιρετισμών (γίνεται μνεία του Πρωτοστάτη Αγγέλου που εκόμισε το μήνυμα στην Παρθένο, ο διάλογος πού είχε μαζί τον η Μαρία, η επίσκεψη της Μαρίας στην Ελισάβετ, η επίσκεψη των Μάγων, η φυγή στην Αίγυπτο κ.ά.). Παράλληλα όμως είναι καί Ύμνος θεομητορικός, στον οποίον εξυμνούνται τα μεγαλεία της Παρθένου, η πάλλευκη καθαρότητα καί αγιότητά της καί το ύψιστο προνόμιο της να γίνει Μητέρα του Θεού χωρίς να αποβάλει την παρθενία της, όπως δοξολογείται καί το απερινόητο θεομητορικό θαύμα της, πού την ανεβάζει πιο ψηλά καί από αυτές τις νοερές φύσεις των Αγγέλων…

Τη υπερμάχω στρατηγώ τα νικητήρια...

Επί βασιλείας του Ηρακλείου (610-641), το Βυζάντιο αφού προηγουμένως είχε δεχθεί επιθέσεις των Περσών (Χοσρόης Β΄) κατά τις οποίες αιχμαλωτίστηκαν 100.000 Χριστιανοί που πουλήθηκαν στους Εβραίους και θανατώθηκαν, δέχθηκε νέες επιδρομές από τους Πέρσες που είχαν στρατηγό τον Σάρβαρο, λεηλατώντας, κατακαίγοντας, σφάζοντας και αιχμαλωτίζοντας πολλούς Χριστιανούς. Τα στρατεύματά τους έφθασαν ως την Χαλκηδόνα, απέναντι από την Κωνσταντινούπολη, σχεδιάζοντας πλέον πως θα κυριεύσουν την Πόλη. Τότε ο Βασιλεύς Ηράκλειος, συγκεντρώνοντας μικρό στράτευμα, πήγε στην Περσία και επετέθη εκεί για αντιπερισπασμό ώστε να αναγκάσει τον Σάρβαρο να επιστρέψει. Όμως, εκτός από τους Πέρσες, την Κωνσταντινούπολη πολιόρκησε από την άλλη πλευρά της Πόλης δια ξηράς και θαλάσσης, με σκοπό να την καταλάβει, ο ηγεμόνας των Μυσών και των Σκυθών, ο Χαγάνος, εκμεταλλευόμενος την απουσία του Ηράκλειου...

Χαίρε Νύμφη, Ανύμφευτε

«…Ο Ακάθιστος Ύμνος αποτελεί σπάνιο σε δύναμη καί ομορφιά κομμάτι της εκκλησιαστικής μας ποιήσεως, στο οποίον ιδιαίτερα αρέσκεται η ευσεβούσα καρδία της Ορθοδοξίας, καί στο οποίο το Έθνος ψαύει τη συνείδηση του καί αφουγκράζεται τους ιστορικούς του παλμούς. Είναι Ύμνος κατ' εξοχήν χριστολογικός, στον οποίον ιστορείται το γεγονός της θείας του Λόγου ενανθρωπήσεως, κυρίως στα προοίμια των Οίκων των Χαιρετισμών (γίνεται μνεία του Πρωτοστάτη Αγγέλου που εκόμισε το μήνυμα στην Παρθένο, ο διάλογος πού είχε μαζί τον η Μαρία, η επίσκεψη της Μαρίας στην Ελισάβετ, η επίσκεψη των Μάγων, η φυγή στην Αίγυπτο κ.ά.). Παράλληλα όμως είναι καί Ύμνος θεομητορικός, στον οποίον εξυμνούνται τα μεγαλεία της Παρθένου, η πάλλευκη καθαρότητα καί αγιότητά της καί το ύψιστο προνόμιο της να γίνει Μητέρα του Θεού χωρίς να αποβάλει την παρθενία της, όπως δοξολογείται καί το απερινόητο θεομητορικό θαύμα της, πού την ανεβάζει πιο ψηλά καί από αυτές τις νοερές φύσεις των Αγγέλων…
»…Ο Ακάθιστος Ύμνος είναι έργο ποιητικό, στο οποίον το φραστικό κάλλος καί η χάρη αμιλλώνται προς το θεολογικό βάθος καί τη δαψίλεια της μυστικής εν Πνεύματι Αγίω βιώσεως, η κομψότητα του στίχου προς την πηγαία καί ένθεη έμπνευση. Στον Ακάθιστο Ύμνο, σαν σε κέντρο φωτεινό καί ζωογόνο, συμπυκνώνεται άριστα η Ορθόδοξη Παράδοση, προβάλλεται το δόγμα της πίστεως, πάλλεται η ευσέβεια της Εκκλησίας, ανακλάται το μυστικό ασκητικό ήθος της, προβάλλονται οι σωτηριολογικοί οραματισμοί της και συγκλονίζεται η λατρεύουσα ψυχή της Ορθοδοξίας. Ο Ακάθιστος Ύμνος μοιάζει με πολυχεύμονα ποταμό, ο οποίος, πηγάζοντας από την αρχαία κοίτη της παραδόσεως, διαποτίζει ολόκληρη την υπόσταση της Ορθοδοξίας καί αρδεύει όλες τις πτυχές της θεόμορφης ουσίας της…
»Ο Ακάθιστος Ύμνος αποτελεί ποιητική ιστόρηση του έργου της θείας περί τον άνθρωπον οικονομίας. Είναι ύμνος κατ' εξοχήν χριστολογικός. Στό μέτρο δε πού στο χριστολογικό μυστήριο θέση περιφανή κατέχει η πάνσεπτη Μητέρα του Χριστού, ο Ύμνος επεκτείνεται καί στην ποιητική ιστόρηση των μεγαλείων της Πανάγνου…»
Από το βιβλίο «Χαίρε Νύμφη, Ανύμφευτε» του τ. Καθηγητού του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Ανδρέα Θεοδώρου