Ο άγιος Φώτιος ο Μέγας μαζί με τον άγιο Μάρκο Εφέσου τον Ευγενικό και τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά αποτελούν τους νέους Τρεις Ιεράρχες, τους επονομαζόμενους αντίπαπες και παπομάστιγες.
Ήλεγξε σφοδρότατα και αυστηρότατα, τον 9ο αιώνα, στο πρόσωπο του τότε Πάπα Νικολάου την τότε πρωτοαναφυόμενη και πρωτοεμφανιζόμενη αίρεση του Παπισμού και ιδίως την παράνομη προσθήκη του Filioque, δηλαδή την δογματική διδασκαλία των Παπικών ότι το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται, όχι μόνο από τον Πατέρα, αλλά και από τον Υιό.
Η αίρεση αυτή ήταν η πρώτη αιτία της απόσχισης των Παπικών από την Ορθόδοξη Εκκλησία.
Με τους αντιαιρετικούς και αντιπαπικούς αγώνες του Μεγάλου Φωτίου αποφεύχθηκε ο εκλατινισμός, ο εκπαπισμός, η φραγκοποίηση της Ορθοδοξίας.
